Tháng ba trời nắng đẹp, dọc theo con đường dẫn vào Thành Nhà Hồ, thôn Phố Mới xã Tây Đô nổi bật lên với hoạt động giao thương sầm uất như phố thị. Đây là nơi tiếp giáp với các khu phố của xã Vĩnh Lộc, cửa Nam Thành Nhà Hồ. Người dân Phố Mới cùng với Nhân dân cả nước vừa trải qua niềm hân hoan ngày hội non sông bầu cử Quốc Hội khóa XVI và bầu cử Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kì 2026- 2031 thành công tốt đẹp. Niềm vui được nhân đôi bởi thôn Phố Mới đang náo nức chuẩn bị tổ chức ngày hội làng để kỷ niệm 30 năm ngày thành lập thôn, một chặng đường đầy gian lao thử thách nhưng rất đỗi tự hào, sự đổi thay kì diệu từ những ruộng bùn lầy nước đọng Phố Mới đã vươn mình về phát triển kinh tế- văn hóa xã hội, xây dựng cơ sở vật chất, là lá cờ đầu của huyện Vĩnh Lộc trước kia, xã Tây Đô hiện nay.
Đầu năm 1994, một khu dân cư được hình thành trên trục đường quốc lộ 217 vào Thành Nhà Hồ và quốc lộ 45 đi Thạch Thành với chủ trương của xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc là tạo nên khu dân cư mới, lập trung tâm dịch vụ thương mại của xã. Người dân đến đây xin đất ở là những người ở các làng xã lân cận, họ đa số là những cặp vợ chồng trẻ có sức khỏe, có kiến thức, mang trong mình tư tưởng ly nông bất ly hương, khát vọng làm giàu trên chính quê của mình.
Đến tháng 2 năm 1996, khu dân cư đã có 56 hộ 185 nhân khẩu. Đặc thù các hộ dân là dân cư đến từ nhiều địa phương trong huyện Vĩnh Lộc, chủ yếu là nhân dân có điều kiện làm nghề dịch vụ và kinh doanh thương mại, một số lớn hộ dân là cán bộ công chức nhà nước. Ngày 15 tháng 3 năm 1996, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Vĩnh Lộc ra Quyết định số 15/ QĐ- UBND về việc thành lập thôn Phố Mới thuộc xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc.
Trải qua 30 năm hình thành và phát triển, đến nay thôn Phố Mới đã có hơn 120 hộ dân với gần 400 nhân khẩu. Vượt qua những thách thức ban đầu về cơ sở vật chất. Thôn Phố Mới có lợi thế trình độ dân trí cao, vị trí địa lý điều kiện tự nhiên thuận lợi, có hai đường Quốc lộ chạy qua, là cửa ngõ đầu tiên vào Thành Nhà Hồ đã trở thành điểm sáng về an ninh trật tự, đoàn kết xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống Nhân dân, phát huy tiềm năng văn hóa – xã hội địa phương. Hệ thống đường giao thông, điện, nước của thôn được đầu tư đồng bộ, khu văn hóa, thể thao khang trang, tạo bộ mặt đường phố đẹp văn minh. Kinh doanh dịch vụ liên tục phát triển nâng cao thu nhập bền vững cho người dân từng bước phát triển kinh tế văn hóa xã hội đạt và duy trì Nông thôn mới nâng cao, phấn đấu đạt tiêu trí Nông thôn mới kiểu mẫu.
Từ những cửa hàng, cửa hiệu nhỏ ban đầu, qua quá trình kiến tạo đến nay thôn Phố Mới đã có những siêu thị, phố xá sầm uất, có bến xe buýt, xe khách nhộn nhịp cả ngày. những trang viên cây cảnh phong phú. Các doanh nghiệp tư nhân phát triển đã thu hút nhiều người lao động ở các nơi khác đến làm việc, số hộ khá, hộ giàu tăng cao; nhiều năm qua trong thôn không có hộ nghèo và hộ cận nghèo.
Song hành cùng phát triển kinh tế, truyền thống hiếu học, khuyến học được quan tâm chú trọng, nhiều con em trong thôn học giỏi, đỗ đạt cao. Văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được đầu tư khuyến khich, môi trường giữ xanh sạch đẹp, tạo nên một phong trào có sức lan tỏa đến đời sống văn hóa- xã hội của người dân trong thôn.
Thực hiện theo hương ước, thích nghi với phong tục tập quán của địa phương trong xã, thôn Phố Mới lấy ngày 10 tháng Giêng âm lịch là ngày hội làng.Trên địa bàn thôn Phố Mới có đền Tam Tổng thờ Thượng tướng quân Trần Khát Chân, người có công đánh thắng vua Chế Bồng Nga đem lại yên vui cho Đại Việt cuối triều Trần. Đền Tam Tổng được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Tỉnh. Phát huy giá trị văn hóa đó, thôn Phố Mới đã lập được đội tế nam, hàng năm vào ngày giỗ ngài 24 tháng Tư âm lịch và ngày hội làng truyền thống mùng 10 tháng Giêng lên đền dâng hương tế lễ ngưỡng vọng tiền nhân cầu cho trong năm Quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa nhà nhà hạnh phúc.
Để có những thành tựu như hôm nay, cán bộ và Nhân dân thôn Phố Mới luôn đoàn kết chung lòng xây dựng thôn xóm ngày một thay đổi đi lên. Nhiều doanh nghiệp, hộ; giỏi trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh đang đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương như gia đình Quyền Ngân, Hùng Vĩnh, Hà Tiễn, Hùng Hồng, Hoa Tâm, Dục Nhi... Các hộ này cũng đi đầu trong việc đóng góp xây dựng các công trình phúc lợi, điển hình nhất là gia đình ông Nguyễn Ngọc An. Thành tích đạt được của thôn Phố Mới có sự đồng hành chỉ đạo quan tâm của lãnh đạo huyện Vĩnh Lộc, xã Vĩnh Tiến trước đây, xã Tây Đô hiện nay và Chi bộ Đảng thôn Phố Mới. Những cán bộ thôn thực sự gương mẫu hết lòng vì dân làng cụ thể các Bí thư chi bộ, trưởng thôn: Lê Văn Đê, Nguyễn Ngọc Dũng, Lê Văn Huyên, Nguyễn Hoài Nam, Trương Trọng Trường...Các cán bộ đảng viên tâm hồng trí sáng hết lòng phục vụ Nhân dân trong thôn thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao. Ông Lê Văn Đê, người đảm nhận chức Bí thư chi bộ và Trưởng thôn từ ngày đầu tiên thành lập nói: “Cán bộ và Nhân dân thôn Phố Mới chúng tôi luôn đoàn kết để xây dựng quê hương mới lập được nhiều thành tích mà đã được các cấp công nhận, chúng tôi sẽ quyết tâm giữ vững các danh hiệu đó”.
Tự hào và phát huy những thành tích đã đạt được trong 30 năm qua. Chào mừng các sự kiện lớn của đất nước và kỉ niệm ngày thành lập thôn, cán bộ và nhân dân thôn Phố Mới tiếp tục nêu cao tinh thần đoàn kết, ra sức thi đua đẩy mạnh sản xuất kinh doanh, xây dựng quê hương ngày càng phát triển. Những thế hệ con em được sinh ra tại thôn Phố Mới đến nay nhiều người đã trưởng thành đang chung tay góp sức vẽ lên bức tranh “ Phố làng” hội đủ các yếu tố kinh tế phát triển, đời sống văn minh, phố làng sạch đẹp. Hành trình 30 năm là minh chứng cho sức mạnh lòng dân và ý chí vươn lên không ngừng của người dân Phố Mới trên vùng đất Tây Đô. Góp phần cùng với xã Tây Đô xây dựng thành công xã kiểu mẫu.
Một số hình ảnh về thôn Phố Mới xã Tây Đô
Cảnh đường phố thôn Phố Mới
Đường phố ban đêm
Nhà Văn hóa thôn Phố Mới
Ngày hội Đại Đoàn kết thôn Phố Mới
Đội tế nam thôn Phố Mới
Đội Văn nghệ thôn Phố Mới biễu diễn tại thành Nhà Hồ.
Nguyễn Huy Miên